Bir dilim pasta, kaçamak olarak adlandırılan bir öğün ya da bozulan bir diyet… Beslenme alışkanlıklarımızın ötesinde, yemekle kurduğumuz ilişkiyi yeniden düşünmenin zamanı.
Hiç dikkat ettiniz mi? Son yıllarda ne yiyeceğimizden çok, yediklerimiz hakkında ne hissettiğimiz konuşulur oldu. Bir dilim tatlı yediğimizde duyduğumuz pişmanlık, akşam yemeğinde biraz fazla kaçırdığımızı düşündüğümüzde kendimize yönelttiğimiz eleştiriler, ertesi gün daha az yiyerek bunu telafi etme çabamız…
Sanki yemek yemek, yalnızca biyolojik bir ihtiyaç olmaktan çıktı; beraberinde suçluluk, pişmanlık ve zaman zaman başarısızlık hissi de getirmeye başladı.
Özellikle sosyal medyanın etkisiyle sağlıklı beslenme kavramı giderek daha fazla kuralla çevreleniyor. Bir gün karbonhidratlar zararlı ilan ediliyor, ertesi gün meyvelerin tüketim saatleri tartışılıyor. Bir yiyecek iyi, diğeri kötü olarak sınıflandırılıyor. İnsanlar da zamanla kendi bedenlerinin ihtiyaçlarını dinlemek yerine, sürekli yeni kurallara yetişmeye çalışıyor.
Peki, sağlıklı beslenmek gerçekten bu kadar zor ve kısıtlayıcı olmak zorunda mı?
Bir diyetisyen olarak danışanlarımla yaptığım görüşmelerde sıkça karşılaştığım durumlardan biri, yiyeceklerle kurulan bu suçluluk ilişkisidir. Danışanlar bazen bir yiyeceği tüketmeden önce benden izin almak ister gibi konuşuyor. Bazen de planlarının dışına çıktıklarında bütün emeklerinin boşa gittiğini düşünüyorlar.
Oysa beslenme, tek bir öğünle değerlendirilebilecek kadar basit bir süreç değil.
Bir akşam arkadaşlarınızla dışarıda yemek yemeniz, bir dilim pasta tüketmeniz ya da o gün planladığınız öğünlerden farklı beslenmeniz sağlıklı yaşam alışkanlıklarınızı ortadan kaldırmaz. Vücudumuz tek bir öğüne göre değil, zaman içerisindeki genel beslenme düzenimize göre şekillenen bir sistemdir.
Burada asıl üzerinde durmamız gereken konu, yediklerimizden sonra kendimize nasıl davrandığımızdır.
Çünkü bazı insanlar bir yiyeceği tükettikten sonra ertesi gün aç kalarak bunu telafi etmeye çalışıyor. Bazıları daha fazla egzersiz yapmayı bir ceza gibi görüyor. Bazıları ise bir kez planından uzaklaştığında artık hiçbir şeyin anlamı kalmadığını düşünerek beslenme düzenini tamamen bırakıyor.
Bu döngü, çoğu zaman sürdürülebilir bir beslenme alışkanlığı oluşturmamızı zorlaştırıyor.
Benim beslenmeye yaklaşımımda önemli bir yer tutan Psikodiyet yaklaşımı da tam olarak burada devreye giriyor. Çünkü beslenme yalnızca tabağımızdaki yiyeceklerden ibaret değil. Açlık ve tokluk sinyallerimiz, duygularımız, alışkanlıklarımız, geçmiş deneyimlerimiz ve yiyeceklerle kurduğumuz ilişki de bu sürecin bir parçası.
Bazen fiziksel olarak aç olduğumuz için değil, yorgun, üzgün, stresli ya da yalnız hissettiğimiz için yemek isteyebiliriz. Bazen de uzun süre kendimize yasakladığımız bir yiyeceğe karşı daha yoğun bir istek duyabiliriz. Bu durumları yalnızca irade eksikliği olarak değerlendirmek, sorunun asıl kaynağını görmemize engel olur.
Elbette sağlıklı beslenmenin ilkeleri, yeterli ve dengeli beslenmenin önemi ya da bireysel ihtiyaçlarımız göz ardı edilmemeli. Ancak sağlıklı beslenmek adına hayatımızdaki bütün esnekliği ortadan kaldırmak da doğru değil.
Bence kendimize sormamız gereken soru şu: Beslenme düzenimiz hayatımızı kolaylaştırıyor mu, yoksa hayatımızı beslenme düzenimize göre mi şekillendiriyoruz?
Bir davete katılırken ne yiyeceğimizi düşünmekten keyif alamıyorsak, sevdiğimiz bir yiyeceği tükettiğimizde bütün günümüzü suçlulukla geçiriyorsak ya da sürekli yeniden diyete başlayacağımız pazartesiyi bekliyorsak burada üzerinde düşünmemiz gereken bir şeyler var demektir.
Sağlıklı yaşam, kusursuz beslenmek değildir. Her gün aynı düzeni sürdürmek, hiçbir zaman plan dışına çıkmamak ya da sevdiğimiz yiyeceklerden vazgeçmek anlamına gelmez.
Asıl mesele, kendimize iyi bakarken hayatın içindeki küçük mutluluklara da yer açabilmektir.
Belki de artık yiyecekleri iyi ve kötü diye ayırmayı, kendimizi yediklerimiz üzerinden değerlendirmeyi ve her pazartesi yeniden başlamayı bırakmanın zamanı gelmiştir.
Çünkü yemek yemek bir sınav, bedenimiz de sürekli kontrol etmemiz gereken bir proje değil.
Sağlıklı beslenme, kendimize karşı daha katı olduğumuzda değil, kendimizi daha iyi anladığımızda başlar.
Uzman Diyetisyen Fatma Sarıçam Demir
Web sitesi: https://fatmasaricam.com
İnstragram: https://www.instagram.com/dyt.fatmasaricam/
