40 YILLIK YANLIŞ ANLAMA SONA ERDİ
Astronomlar, yaklaşık 40 yıldır Samanyolu Galaksisi’nin merkezinden yükseldiği düşünülen dev bir yapının aslında çok daha farklı bir konumda ve özellikte olduğunu ortaya çıkardı. Yıllarca “Galaktik Merkez Lobu” (Galactic Center Lobe-GCL) olarak adlandırılan bu gizemli oluşumun, ne galaktik merkezde bulunduğu ne de sanıldığı gibi bir lob olduğu belirlendi. Bu keşif, gökbilim dünyasında büyük bir şaşkınlık yarattı ve yapının yanlış isimlendirilmesi üzerine mizahi isim tartışmalarını başlattı.
DÜNYA’YA ÇOK DAHA YAKIN KONUMLANDIRILDI
Almanya’daki Heidelberg Üniversitesi’nden astrofizikçi Kathryn Kreckel liderliğindeki ekip, bu dev yapının Dünya’dan yaklaşık 6 bin 520 ışık yılı uzaklıkta yer aldığını tespit etti. Daha önce yaklaşık 26 bin ışık yılı uzaklıktaki Samanyolu merkezinde olduğu düşünülen bu yeni konumlandırma, yapının boyutunun da tahmin edilenden çok daha küçük olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, bu oluşumun yıldızların etkisiyle meydana gelmiş devasa bir gaz balonu olduğunu öne sürüyorlar.
GÖZLEM AÇISI YANILSAMASI ORTAYA ÇIKTI
Onlarca yıldır radyo teleskop görüntülerinde Samanyolu merkezinden yükselen dev bir çıkıntı gibi görünen bu yapının, aslında gözlem açısı nedeniyle oluşan bir yanılsama olduğu anlaşıldı. Yapının alt kısmının galaksinin yoğun gaz ve toz tabakasıyla üst üste binmesi nedeniyle bugüne kadar sadece bir bölümü görülebilmişti. Bu durum, bilim insanlarını yıllarca yanlış bir kanıya sevk etmişti.
YENİ TEKNİKLERLE GERÇEK ORTAYA ÇIKTI
Araştırmada, Samanyolu’ndaki gazları görünür ve kızılötesi dalga boylarında haritalayan “SDSS-V Local Volume Mapper” araştırmasının verileri kullanıldı. Özellikle iyonize kükürt gazının yaydığı uzun dalga boylu ışık sayesinde, daha önce toz bulutlarının arkasında kalan bölüm ilk kez net bir şekilde görüntülendi. Bu sayede yapının açık bir lob değil, tamamen kapalı bir halka olduğu kesinleşti.
DEV BİR HİDROJEN BALONU İHTİMALİ
Bilim insanlarına göre bu yapı, yoğun morötesi ışınım altında parlayan dev bir hidrojen gazı bulutundan oluşuyor. Bu balonun, milyonlarca yıl önce aynı yıldız oluşum bölgesinde doğan büyük kütleli yıldızların güçlü rüzgarları ve süpernova patlamalarıyla şekillenmiş olabileceği düşünülüyor. Yaklaşık 115 ışık yılı genişliğindeki bu oluşumun, Avcı (Orion) Takımyıldızı’ndaki ünlü Barnard Döngüsü ile benzer süreçler sonucunda ortaya çıktığı değerlendiriliyor.
İSİM DEĞİŞİKLİĞİ GÜNDEMDE
Araştırmacılar, bugüne kadar “Galaktik Merkez Lobu” olarak adlandırılan yapının aslında ne galaktik merkezde bulunduğunu ne de bir lob olduğunu belirterek, yapının mizahi bir ifadeyle “Greatly Confused Loop” (Büyük Ölçüde Karıştırılmış Halka) olarak yeniden adlandırılmasını öneriyorlar. Bu öneri, yapının yanlış isimlendirilmesine yapılan esprili bir gönderme olarak dikkat çekiyor.
