Bilim insanları, Santorini’deki deprem fırtınasının nedenini yapay zeka kullanarak yüksek doğrulukla tespit etti. 2025 yılındaki depremler, yer altındaki magma hareketleriyle bağlantılı olarak değerlendiriliyor.
Yunanistan’ın büyüleyici turistik adası Santorini, 2025 yılının başında yoğun deprem aktiviteleriyle sarsıldı. Bu dönemde okulların kapanmasına ve binlerce kişinin tahliye edilmesine neden olan depremler, volkanik bir patlama mı yoksa büyük bir depreme mi yol açacağı konusunda tartışmalara neden oldu. Ancak uzmanlar, bu olayın bir deprem fırtınası olduğunu ifade etti.
YAPAY ZEKANIN ROLÜ
Bilim insanları, yapay zeka kullanarak bu sarsıntıların nedenini yüksek doğrulukla belirlemeyi başardı. Sekiz haftada yaklaşık 25 bin deprem analiz edildi ve araştırmalar sonucunda sarsıntıların yer kabuğunun derinliklerinde hareket eden magma kaynaklı olduğu ortaya kondu. Bu bulgular, hakemli bilimsel dergi Science’da yayınlandı.
DEPREM DAĞILIMI VE MAGMA HAREKETLERİ
Santorini, tarih boyunca en yıkıcı patlamalara ev sahipliği yapmış bir bölge. 1956 yılında 7.7 büyüklüğünde bir depremle harap olmuştu. 2025’te meydana gelen sarsıntılar, 4.5 büyüklüğünün üzerinde 48 depremle sonuçlandı ve acil tahliye planları devreye sokuldu. Bu süreçte, depremlerin yanardağ kaynaklı mı yoksa fay kırılması nedeniyle mi gerçekleştiği araştırıldı.
Mevcut teknolojiler, yüzeydeki titreşimleri ölçebildiği için yer altındaki hareketleri anlamak oldukça zor. Bu noktada makine öğrenimi devreye girdi. Yapay zeka, en küçük sarsıntıları bile tespit ederek on binlerce depremden oluşan bir veri tabanı oluşturdu.
MAGMA HAREKETLERİ HESAPLANDI
Araştırmacılar, deprem dağılımını inceleyerek sarsıntıların, yer kabuğundaki su altı magma haznesinden yatay yönde ilerleyen magma tarafından tetiklendiğini buldu. Kaliforniya Üniversitesi’nden bağımsız araştırmacı Anthony Lomax, magma akışının kesintisiz olmadığını belirtti: “Magma, dalgalar halinde ilerledi; yeni çatlaklar açtı, bazılarını kapattı ve her hamlede basınç artışı yaratıp depremler tetikledi.” Bu süreçte uydu görüntüleri sayesinde magmanın büyüklüğü de hesaplandı. Magma hacminin 200 bin olimpik havuzu dolduracak kadar büyük olduğu ortaya kondu; ancak yeterli basınç ve kaldırma kuvveti olmadığı için bir patlama gerçekleşmedi.