11 Ekim 2025 Cumartesi günü, bu yıl “Anadolu Mayası” temasıyla on beşinci kez düzenlenen Uluslararası Kitap Fuarı’nda İzmit’in tarihi ve Cumhuriyet dönemi anıları konuşuldu. Gazeteci-Yazar Mustafa Küpçü ile Yazar Lale Tığ, eski ve yeni İzmit arasındaki farkları kendi yaşadıkları anılarla aktardı. Karamürsel Alp Salonu’nda gerçekleşen söyleşide, İzmit’in toplumsal ve kültürel değişimi masaya yatırıldı.
ESKİ İZMİT’TE YAŞAM VE CUMHURİYET
Mustafa Küpçü, İzmit’in geçmişteki yaşam tarzını ve Cumhuriyet’in şehirdeki etkilerini anlattı. “İzmit’teki musiki derneği o zamanlar sivillere de açıktı. Her cumartesi akşamı evimizde musiki gecesi düzenlenirdi. Arkasından çaylar içilir ve tombala oynanırdı. Anneannem tarladan çıkmazdı, ürününü alır ve komşularla paylaşırdı. Ne annem ne babam bana ve kardeşime bir fiske vurmadı. Kimseye zararımız dokunmadı. Kendi çocuklarımızı da böyle büyüttük. Cumhuriyet dönemini çok iyi hatırlıyorum. Cumhuriyet ve İzmit’i ayrı düşünemeyiz” dedi.
Küpçü, okul yıllarından da örnekler vererek dönemin öğretmenlerinin şapka ve kıyafet tercihlerine değindi: “Bizim dönemimizde öğretmenlerimiz sadece üst düzey bürokrasinin resmi etkinliklerinde kullanılan kutu gibi şapka giymezlerdi. Fötr şapka takar ve kravat giyerdi. Türkçeyi askerde öğrenmiş büyük babam bile fötr şapka takardı. Şapkayı eleştiriyorlar ama kültür emperyalizmi ile bize moda diye bir şeyleri yutturuyorlar. Bazı gençleri görüyorum yırtık pantolon giyiyorlar. Onlara acıyor ve üzülüyorum. Yirmi birinci yüzyılda bizi en çok tehdit eden şey güçlü olanların bize silah ve şantaj yoluyla bir şeyler yaptırmaya çalışmasıdır.”
CUMHURİYET’İN İZLERİ VE TOPLUMSAL DEĞİŞİM
Yazar Lale Tığ ise İzmit’te Cumhuriyet’in halk üzerindeki etkilerini kendi eğitim hayatından örneklerle anlattı: “Ben Taş Mektep’te okudum. Orası eski bir ruhban okuluymuş. Sonra Necati Bey İlkokulu’na geçtim, o da ruhban okuluymuş. Böyle kültürel geçmişi olan Cumhuriyet’in önemli okullarında okuduk. Halk bilgili ve görgülüydü. Nerede ne giyeceğini, nasıl konuşması gerektiğini bilen saygılı insanlardı. İstanbul zarafetini taşıyan bir şehirdi. Şimdiki şehir görüntüsüyle altmış yıl önceki arasında büyük fark görüyorum. Hocalarımız son derece düzgün giyiniyorlardı. Cumhuriyet’in ve Atatürk’ün etkilerini büyük oranda görüyordum.”
BAYRAK SEVGİSİ VE ATATÜRK’E ÖZLEM
Lale Tığ, Mustafa Kemal Atatürk’ün ülkemiz için önemine de dikkat çekti: “Atatürk, dört bin kitap okumuş altı lisan öğrenmiş bir lider. Türk ulusuna bir mucize olduğunu düşünüyorum. Ömrünün büyük bölümünü asker olarak geçirmiş bir lider aynı zamanda dünyanın en şık lideri unvanına da sahip. Bütün milli bayramları Atatürk Anıtı’nda kutluyorduk. İzmit’i İzmit yapan en önemli heykellerden biri ama çoğu kimse bilmiyor, bu bizim ayıbımız. İzmit’te sokaklar ve evler bayraklarla donatılırdı. Şimdi bayrak asalım diye anons ediliyor ama o zaman anons edilmeden herkes gönüllü olarak bayrak asardı.”
